Koncepcja przebudowy budynku wejściowego do Ogrodu Zoologicznego w Poznaniu oraz budowa nowego obiektu ekspozycyjno-hodowlanego wraz z wybiegiem dla pingwinów Humboldta

Architektura w służbie natury

Projekt przebudowy strefy wejściowej Nowego Zoo w Poznaniu wraz z nowym kompleksem ekspozycyjno-hodowlanym dla pingwinów Humboldta redefiniuje rolę współczesnego ogrodu zoologicznego. Zamiast traktować zoo wyłącznie jako przestrzeń prezentacji zwierząt, koncepcja proponuje miejsce edukacji, refleksji i budowania świadomości ekologicznej. Architektura staje się tu tłem dla naturalnych zachowań zwierząt, a nie głównym bohaterem przestrzeni.

Nowe wejście jako przestrzeń publiczna

Projekt zakłada kompleksową przebudowę strefy wejściowej – uporządkowanie placu przed zoo, stworzenie nowych przestrzeni publicznych, integrację z Ogrodem Dziecięcym oraz wprowadzenie rozwiązań zwiększających dostępność i komfort użytkowników. Dzięki temu wejście do zoo przestaje pełnić wyłącznie funkcję kontroli biletowej, stając się pełnoprawną przestrzenią miejską, która już od pierwszych kroków zaprasza do kontaktu z naturą.

Forma inspirowana krajobrazem

Architektura budynku harmonijnie wpisuje się w otaczający krajobraz. Bryłę można interpretować jako współczesne przetworzenie archetypu domu z dwuspadowym dachem, ale również jako abstrakcyjne nawiązanie do górskich krajobrazów Ameryki Południowej – naturalnego środowiska występowania pingwinów Humboldta. Spadziste dachy przypominają skalne formacje, dzięki czemu budynek staje się elementem krajobrazu, a nie dominującym obiektem.

Po zmroku

Po zmroku obiekt zyskuje zupełnie nowy charakter. Światło przenikające z wnętrza przez perforowaną blachę sprawia, że bryła staje się subtelnie przezierna. Delikatna iluminacja podkreśla architekturę, jednocześnie ograniczając emisję światła do otoczenia. Dzięki temu budynek jedynie dyskretnie rozświetla teren zoo, minimalizując zjawisko zanieczyszczenia światłem i nie zakłócając rytmu życia zwierząt.

Od strony wejścia głównego przewidziano możliwość montażu projektorów, które umożliwią wyświetlanie mappingów na elewacji. Rozwiązanie to pozwala wykorzystać budynek jako nośnik narracji wizualnej podczas wydarzeń specjalnych, kampanii edukacyjnych czy sezonowych pokazów, bez ingerencji w jego architekturę.

Intuicyjna ścieżka odkrywania

Już od wejścia zwiedzający trafiają do otwartego pasażu wewnętrznego, który naturalnie organizuje ruch. Stąd można skierować się do restauracji, Ogrodu Dziecięcego lub rozpocząć główną trasę zwiedzania prowadzącą przez Wartarium i Bałtykarium aż do wybiegu pingwinów Humboldta. Taki układ pozwala odkrywać kolejne fragmenty założenia we własnym tempie, budując intuicyjną i płynną ścieżkę zwiedzania. Przenikające pomiędzy budynkami światło oraz zieleń zacierają granice pomiędzy wnętrzem a otaczającym krajobrazem.

Woda jako motyw przewodni

Centralnym motywem projektu jest woda – element spajający architekturę, ekspozycję oraz narrację edukacyjną. To wokół niej organizowana jest przestrzeń wybiegu pingwinów Humboldta, wystawy poświęcone rzece Warcie i Morzu Bałtyckiemu oraz miejsca obserwacji zwierząt. Woda staje się symbolem współzależności lokalnych i globalnych ekosystemów oraz punktem wyjścia do opowieści o ochronie środowiska.

Funkcje wykraczające poza zoo

Nowy kompleks został pomyślany jako miejsce aktywne przez cały rok. W obiekcie zaprojektowano salę audytoryjną na 216 miejsc przeznaczoną do organizacji konferencji, wykładów i wydarzeń związanych z zoologią oraz ochroną przyrody. Na pierwszym piętrze przewidziano kameralny hotel z widokiem na tereny zoo. Uzupełnieniem programu funkcjonalnego są ogólnodostępna restauracja oraz zielony taras widokowy na dachu budynku.

Podróż śladami wody i pingwinów

Narracja ekspozycji prowadzi zwiedzających od lokalnego do globalnego ekosystemu. Trasa rozpoczyna się w Wartarium, prezentującym przyrodę rzeki Warty, następnie prowadzi przez Bałtykarium poświęcone Morzu Bałtyckiemu, by ostatecznie przenieść odwiedzających na wybrzeża Ameryki Południowej – do świata zagrożonych wyginięciem pingwinów Humboldta.

Integralnym elementem założenia jest krajobrazowy wybieg zaprojektowany jako wielogatunkowa ekspozycja łącząca środowisko wodne i lądowe. Zwiedzający mogą obserwować zwierzęta zarówno z poziomu terenu, jak i z wyżej położonych tarasów widokowych inspirowanych kolorowymi domami na palach – palafitos – charakterystycznymi dla chilijskiej wyspy Chiloé.

Założeniem projektu było stworzenie przestrzeni, w której odwiedzający nie tyle oglądają pingwiny, ile je podglądają. Najpierw obserwują zwierzęta pod wodą przez panoramiczne szyby, następnie system pochylni prowadzi ich do drewnianych domków Palafitos, gdzie przedstawiona zostaje historia i zagrożenia dotyczące gatunku. Z okien budynków można obserwować pingwiny wygrzewające się na skałach, bez dominującej obecności architektury, która pozostaje jedynie subtelnym tłem dla życia zwierząt.

Architektura odpowiedzialna

W dobie kryzysu klimatycznego ogrody zoologiczne coraz częściej stają się instytucjami odpowiedzialnymi za edukację oraz ochronę bioróżnorodności. Projekt pokazuje, że architektura może wspierać tę misję nie poprzez spektakularną formę, lecz poprzez tworzenie przestrzeni budującej świadomość, zachęcającej do refleksji i uczącej współistnienia człowieka z otaczającym go światem.

Informacje o obiekcie

funkcja: budynek wejściowy do Ogrodu Zoologicznego w Poznaniu oraz budowa nowego obiektu ekspozycyjno-hodowlanego wraz z wybiegiem dla pingwinów Humboldta
inwestor: Zoo Poznań
rok powstania koncepcji: 2025

Autorzy:

architektura:
arch. Renata Gajer
arch. Kacper Klaus

współpraca autorska:
arch. Robert Budny

architektura krajobrazu:
arch. kraj. Dariusz Malinowski

konstrukcja:
dr inż. Maciej Yan Minch

instalacje sanitarne:
mgr inż. Piotr Marchewka

instalacje wentylacji i klimatyzacji:
mgr inż. Adam Pytel